Aanloop en oorzaken
Na de vrede met Rusland kon Duitsland tientallen divisies van het oostfront naar het westen halen. Voor het eerst sinds 1914 had het daar een getalsoverwicht. De legerleider Erich Ludendorff wist dat die voorsprong zou verdwijnen zodra de Amerikanen in groten getale aankwamen.
Daarom wilde hij in het voorjaar van 1918 de oorlog beslissen. Het Duitse leger had nieuwe tactieken ontwikkeld: een kort maar hevig bombardement met veel gas, gevolgd door kleine groepen stoottroepen die zwakke plekken zochten en sterke punten omzeilden.
Wat er gebeurde
Op 21 maart 1918 begon bij Saint-Quentin Operatie Michael. In mist en gas braken de Duitsers door de Britse linies. Binnen enkele dagen rukten ze tientallen kilometers op, verder dan iemand sinds 1914 was gekomen. Met een kanon met extreem lange dracht beschoten ze Parijs.
In paniek benoemden de geallieerden de Franse generaal Foch tot coördinator van alle legers aan het Westfront. In april volgde een aanval in Vlaanderen. Haig gaf zijn troepen het bevel te vechten met de rug tegen de muur.
In mei en juni bereikten de Duitsers opnieuw de Marne. Maar hun beste troepen waren gesneuveld, de bevoorrading kon de opmars niet bijhouden en de soldaten waren uitgeput. Midden juli begon een Frans tegenoffensief.
Gevolgen
Het offensief kostte Duitsland zijn beste troepen, terwijl er geen beslissing kwam. Daarna kon het Duitse leger de verliezen niet meer aanvullen, terwijl er elke maand meer Amerikanen bij kwamen.
Voor de geallieerden had de crisis een belangrijk gevolg: met Foch kregen ze voor het eerst één opperbevelhebber die de Britse, Franse en Amerikaanse legers op elkaar afstemde.
Andere perspectieven
Duitse soldaten ontdekten in veroverde Britse depots hoeveel voedsel en materiaal de tegenstander had, wat het moreel aantastte. Voor Britse en Franse soldaten waren het de zwaarste weken sinds 1914. Franse en Belgische burgers moesten opnieuw voor de oorlog vluchten. Beide kanten samen verloren in deze maanden naar schatting ruim een miljoen man aan doden, gewonden en gevangenen.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Dikke Bertha beschoot Parijs.”
De Dikke Bertha was een zware houwitser die in 1914 de forten van Luik kapotschoot. Parijs werd in 1918 beschoten door een ander kanon, het Parijse kanon, met een loop van meer dan dertig meter en een bereik van ruim honderd kilometer. De Fransen noemden het wel Bertha, waardoor de namen vaak door elkaar lopen.
Hoe weten we dit?
Er zijn Duitse en geallieerde legerverslagen, dagboeken en foto’s. Over het Parijse kanon is weinig bekend, omdat de Duitsers het bij de terugtocht vernietigden; er is nooit een exemplaar teruggevonden.
Wat merk je er nu nog van?
In Villers-Bretonneux, waar Australische troepen in april 1918 de Duitse opmars stopten, staat het grote Australische oorlogsmonument. Op de lagere school van het dorp hangt nog steeds de tekst: ‘Vergeet Australië nooit’.