Aanloop en oorzaken
In juli 1918 was het Duitse lenteoffensief vastgelopen. Bij de Marne sloegen Franse en Amerikaanse troepen terug. Ondertussen arriveerden elke maand honderdduizenden Amerikaanse soldaten.
De geallieerden hadden geleerd van eerdere slagen. Ze combineerden infanterie, tanks, vliegtuigen en nauwkeurige artillerie en hielden aanvallen bewust beperkt, zodat de vijand geen tijd kreeg zich te herstellen.
Wat er gebeurde
Op 8 augustus 1918 vielen Australische, Canadese, Britse en Franse troepen bij Amiens aan, met honderden tanks. De Duitse linies braken en duizenden soldaten gaven zich over. Ludendorff noemde dit de zwarte dag van het Duitse leger.
Daarna volgden aanvallen op steeds andere plekken van het front. Eind september braken Britse en Australische troepen door de Hindenburglinie. Tegelijk vielen Amerikanen en Fransen aan in het Argonnewoud, waar meer dan 26.000 Amerikanen sneuvelden.
Ook de bondgenoten van Duitsland vielen weg: Bulgarije gaf zich eind september over, het Ottomaanse Rijk eind oktober en Oostenrijk-Hongarije begin november. Begin oktober vroeg de nieuwe Duitse regering om een wapenstilstand.
Gevolgen
Het offensief dwong Duitsland om een wapenstilstand te vragen. Omdat het Duitse leger nooit van Duits grondgebied was verdreven, ontstond in Duitsland de mythe dat het leger niet verslagen was, maar door verraders in de rug was gestoken: de dolkstootlegende.
Die legende werd door rechtse partijen en later door de nazi’s gebruikt om socialisten, democraten en Joden de schuld te geven van de nederlaag.
Andere perspectieven
Het Duitse leger was uitgeput, slecht gevoed en verzwakt door de griep, maar vocht vaak nog taai tot het einde. Omdat het aan het eind van de oorlog nog op Frans en Belgisch grondgebied stond, konden nationalisten later beweren dat het leger niet verslagen was. Die dolkstootlegende werd een gevaarlijke mythe. Voor de bevrijde Fransen en Belgen kwam er na vier jaar bezetting een einde aan dwangarbeid en vorderingen.
Veelvoorkomende misverstanden
“Het Duitse leger was in 1918 niet verslagen.”
De Duitse legerleiding wist eind september zelf dat de oorlog verloren was. Ludendorff vroeg om een wapenstilstand voordat de revolutie uitbrak. De dolkstootlegende verdraaide die volgorde.
Hoe weten we dit?
Er zijn veel bronnen, van legerverslagen tot de memoires van Ludendorff, waarin hij 8 augustus zelf de zwarte dag noemde. Na de oorlog onderzocht een Duitse parlementaire commissie de oorzaken van de nederlaag. Ook luchtfoto’s laten zien hoe snel het front nu bewoog.
Wat merk je er nu nog van?
In Canada heet deze periode ‘Canada’s Honderd Dagen’, omdat Canadese troepen een grote rol speelden. In Australië wordt de slag bij Amiens herdacht. In Frankrijk liggen langs de route van het offensief veel begraafplaatsen van de landen die meevochten.