Aanloop en oorzaken
Michelangelo Buonarroti werd op 6 maart 1475 geboren in Caprese in Italië en groeide op in Florence. Hij was beeldhouwer, schilder, architect en dichter.
Zijn meesterwerk uit zijn jonge jaren is de Pietà: een beeld van Maria met de dode Jezus op schoot, nu in de Sint-Pietersbasiliek. In Florence maakte hij ook het beroemde beeld David.
Wat er gebeurde
De Sixtijnse Kapel in het Vaticaan werd tussen 1475 en 1483 gebouwd in opdracht van paus Sixtus IV, naar wie ze is vernoemd. Het is de plek waar de kardinalen bijeenkomen om een nieuwe paus te kiezen.
Tussen 1508 en 1512 schilderde Michelangelo op het gewelf een reeks fresco’s met profeten, sibillen en taferelen uit het begin van de Bijbel. Een van de bekendste is de scène waarin God de eerste mens, Adam, tot leven wekt.
Michelangelo overleed op 18 februari 1564 in Rome. De Sixtijnse Kapel is een van de bekendste binnenruimten ter wereld.
Gevolgen
Het plafond maakte Michelangelo beroemd als schilder, terwijl hij zichzelf vooral beeldhouwer vond. Zijn figuren zijn gespierd en bewegen sterk, alsof het beelden zijn. Jonge kunstenaars kwamen naar Rome om ze na te tekenen, en de stijl van veel schilders na hem is erdoor beïnvloed.
Ruim twintig jaar later moest Michelangelo terugkomen voor de muur achter het altaar. Daar schilderde hij Het Laatste Oordeel, dat in 1541 klaar was. Aan het eind van zijn leven werkte hij als architect aan de Sint-Pietersbasiliek. De grote koepel is naar zijn ontwerp gebouwd, maar werd pas na zijn dood voltooid.
Andere perspectieven
Michelangelo wilde de opdracht eigenlijk niet. Paus Julius II had hem naar Rome gehaald om een groot grafmonument te maken, en Michelangelo voelde zich beeldhouwer. Toch moest hij het plafond schilderen. De paus en de kunstenaar hadden een moeizame verhouding: de paus wilde dat het snel klaar was, Michelangelo werkte op zijn eigen manier.
Niet iedereen vond de naakte figuren gepast in de kapel van de paus. Na Michelangelo’s dood kreeg de schilder Daniele da Volterra de opdracht om in Het Laatste Oordeel doeken over de naakte lichamen te schilderen. Hij kreeg daardoor de bijnaam “de broekenmaker”.
Veelvoorkomende misverstanden
“Michelangelo schilderde het plafond liggend op zijn rug.”
Michelangelo bouwde een eigen steiger en schilderde staand, met zijn hoofd achterover en zijn armen omhoog. In een gedicht klaagde hij over zijn pijnlijke nek en rug, en over de verf die op zijn gezicht drupte.
“Michelangelo schilderde alles in de kapel.”
De wanden werden al eerder beschilderd door andere bekende schilders, zoals Botticelli en Perugino. Michelangelo maakte het gewelf en later de altaarwand.
Hoe weten we dit?
Er zijn brieven, gedichten en contracten van Michelangelo bewaard, en ook schetsen voor de figuren. Zijn tijdgenoten Giorgio Vasari en Ascanio Condivi schreven al tijdens zijn leven over hem. Bij de restauratie tussen 1980 en 1994 bestudeerden onderzoekers de fresco’s van dichtbij en konden ze zien hoe Michelangelo werkte, dag voor dag in natte kalk.
Wat merk je er nu nog van?
De kapel is een van de drukst bezochte ruimtes van de Vaticaanse Musea. Bij de restauratie verdwenen eeuwen van vuil en kaarsroet, en kwamen er heldere kleuren tevoorschijn. Sommige kenners vonden dat er te veel was weggehaald. Bij de keuze van een nieuwe paus komt er rook uit een schoorsteen op het dak van de kapel: zwart als er nog geen paus is, wit als hij gekozen is.