Aanloop en oorzaken
De barok was een stijl uit de 17e eeuw met veel beweging, gevoel en pracht. Gian Lorenzo Bernini werd op 7 december 1598 geboren in Napels. Al jong was hij een begaafd beeldhouwer.
Kardinaal Scipione Borghese zag zijn talent. Bernini bleef tot 1624 bij hem in dienst en maakte beelden voor de Villa Borghese in Rome.
Wat er gebeurde
Zijn David toont de Bijbelse held vlak voor hij met zijn slinger de steen werpt: gespannen spieren, een gedraaid lichaam en een strak gezicht. Het beeld staat in de Galleria Borghese in Rome.
Later werd Bernini architect voor de pausen. Hij ontwierp een baldakijn boven het graf van Petrus in de Sint-Pieter. Tussen 1656 en 1667 bouwde hij in opdracht van paus Alexander VII het Sint-Pietersplein, met zijn grote halfronde zuilengalerijen.
Bernini overleed op 28 november 1680 in Rome.
Gevolgen
Bernini bepaalde voor een groot deel hoe Rome er nu uitziet. Naast het Sint-Pietersplein maakte hij fonteinen, zoals de Vierstromenfontein op het Piazza Navona, en de Extase van de heilige Theresia, een van de bekendste beelden van de barok.
Zijn stijl, met beweging, gevoel en theatrale effecten, werd in heel katholiek Europa nagevolgd. Kerken en paleizen in Spanje, Oostenrijk en Zuid-Duitsland lieten zich door hem inspireren.
Andere perspectieven
De barok was de kunst van de Contrareformatie: de katholieke kerk wilde gelovigen raken met pracht en gevoel, als antwoord op het protestantisme. In de protestantse Republiek was die stijl veel minder te zien; daar hingen schilderijen in burgerhuizen in plaats van in kerken. In Frankrijk vond men Bernini’s ontwerpen te Italiaans; zijn plan voor de gevel van het Louvre werd afgewezen.
Veelvoorkomende misverstanden
“Bernini was vooral schilder.”
Bernini was vooral beeldhouwer en architect. Hij schilderde ook, maar zijn beroemdste werken zijn beelden, fonteinen en gebouwen.
“Barok betekent hetzelfde in de hele wereld.”
In Italië en katholieke landen betekent barok vaak grootse kerken en beelden. In de Republiek zie je de barok vooral in schilderijen met sterk licht en donker, zoals bij Rembrandt.
Hoe weten we dit?
De beelden en gebouwen zelf zijn de belangrijkste bron. Daarnaast zijn er biografieën die al tijdens of kort na zijn leven werden geschreven, en het dagboek van een Franse hoveling die Bernini tijdens zijn bezoek aan Parijs in 1665 begeleidde.
Wat merk je er nu nog van?
Miljoenen toeristen lopen elk jaar over het Sint-Pietersplein en langs de fonteinen van Bernini in Rome. Zijn beelden in de Galleria Borghese behoren tot de topstukken van de Europese kunst.