Aanloop en oorzaken
In 1814 was Napoleon verbannen naar Elba, maar in maart 1815 keerde hij terug naar Frankrijk. Engeland en Pruisen trokken grote legers samen in de zuidelijke Nederlanden. Napoleon besloot ze voor te zijn en trok op 14 juni de grens over bij Charleroi.
Wat er gebeurde
Op 16 juni werd zijn linkervleugel door de Nederlanders opgehouden bij Quatre-Bras. Zijn rechtervleugel versloeg dezelfde dag de Pruisen bij Ligny. Op zondag 18 juni 1815 kwam het bij Mont-Saint-Jean, vijf kilometer ten zuiden van Waterloo, tot de beslissende slag.
Napoleon werd definitief verslagen door een coalitie van Britse, Nederlandse en Hannoverse eenheden onder Wellington en een Pruisisch leger onder maarschalk Blücher. De slag is genoemd naar Waterloo, waar Wellington zijn hoofdkwartier had.
Napoleon gaf zich over aan de Britten en werd naar Sint-Helena verbannen. Jan Willem Pieneman schilderde de slag in 1824 voor het Rijksmuseum, met op het doek de gewonde Prins van Oranje.
Gevolgen
Na Waterloo werd Napoleon verbannen naar Sint-Helena en was de Franse tijd in Europa voorbij. Het Congres van Wenen kon zijn werk afronden. Er volgde in West-Europa een lange periode zonder grote oorlogen tussen de grote mogendheden.
Voor het jonge Koninkrijk der Nederlanden was de slag een bron van trots. Koning Willem I liet op de plek waar zijn zoon, de Prins van Oranje, gewond was geraakt, een kunstmatige heuvel met een grote leeuw bouwen: de Leeuw van Waterloo.
Andere perspectieven
Britten zagen Waterloo vooral als overwinning van Wellington. In Duitsland werd de beslissende rol van het Pruisische leger van Blücher benadrukt, dat in de middag aankwam. De bijdrage van de Nederlandse en Belgische troepen werd in Britse verslagen lang onderschat; Nederlandse historici hebben dat later rechtgezet.
Veelvoorkomende misverstanden
“De slag werd in Waterloo zelf uitgevochten.”
De gevechten vonden plaats bij Mont-Saint-Jean, een paar kilometer ten zuiden van Waterloo. De slag is genoemd naar Waterloo omdat Wellington daar zijn hoofdkwartier had.
“Wellington won de slag alleen.”
Het was een coalitieleger met Britten, Nederlanders, Belgen en Duitsers, en de komst van de Pruisen onder Blücher was beslissend.
Hoe weten we dit?
Er zijn rapporten van de bevelhebbers, brieven en dagboeken van soldaten, en schilderijen zoals dat van Jan Willem Pieneman. Op het slagveld zijn bij opgravingen kogels, knopen en zelfs skeletten van soldaten gevonden. Doordat getuigen elkaar soms tegenspreken, is het verloop van de slag nog steeds onderwerp van onderzoek.
Wat merk je er nu nog van?
De Leeuw van Waterloo staat nog op zijn heuvel van 45 meter, met een museum aan de voet. Elk jaar spelen duizenden liefhebbers in uniform de slag na. Het woord “Waterloo” betekent in veel talen een definitieve nederlaag, en ABBA won er in 1974 het Eurovisie Songfestival mee.