Aanloop en oorzaken
Op 4 september 1944 veroverden Britse troepen Antwerpen. De haven was vrijwel onbeschadigd. Maar de Westerschelde, de toegang tot de haven, was nog in Duitse handen. Zolang dat zo bleef, konden schepen de stad niet bereiken.
De geallieerden waren afhankelijk van lange aanvoerlijnen vanaf de Franse kust. Omdat eerst alle aandacht naar Market Garden ging, konden Duitse troepen zich in Zeeuws-Vlaanderen, op Zuid-Beveland en op Walcheren ingraven.
Wat er gebeurde
Het Eerste Canadese Leger kreeg de opdracht de Schelde vrij te maken. In oktober vochten Canadese, Britse en Poolse soldaten in Zeeuws-Vlaanderen in modder en drassige polders. De gevechten waren zwaar en traag.
Op 3 oktober bombardeerde de RAF de zeedijk bij Westkapelle. Ook bij Vlissingen en Veere werden dijken doorbroken. Het zeewater overstroomde een groot deel van Walcheren, zodat Duitse stellingen onbruikbaar werden.
Op 1 november landden geallieerde troepen bij Vlissingen en Westkapelle. Op 8 november gaven de laatste Duitse eenheden op Walcheren zich over. Na het mijnenvegen bereikte op 28 november het eerste konvooi Antwerpen.
Gevolgen
Vanaf eind november 1944 kon de haven van Antwerpen gebruikt worden, en dat loste een groot deel van de aanvoerproblemen van de geallieerden op. Daarom richtten de Duitsers hun V-wapens op de stad.
Walcheren bleef bijna een jaar onder water. Pas in oktober 1945 werden de gaten in de dijken gedicht. Daarna moest de verzilte grond worden hersteld, en de herinrichting van het eiland duurde jaren.
Andere perspectieven
Voor de Zeeuwen was de bevrijding duur betaald. Bij het bombardement op Westkapelle kwamen ruim 150 burgers om. Walcheren stond maandenlang onder water en het zoute water verwoestte de landbouwgrond. De Canadezen leden zware verliezen, maar deze slag kreeg na de oorlog minder bekendheid dan Market Garden. Voor de vele Duitse soldaten op Walcheren, onder wie oudere mannen en zieken, eindigde de slag in gevangenschap.
Veelvoorkomende misverstanden
“Zeeland werd in september 1944 samen met België bevrijd.”
De Belgische steden werden in september bevrijd, maar in Zeeland duurde de strijd tot begin november. De Canadezen, Britten en Polen moesten polder voor polder veroveren.
Hoe weten we dit?
Er zijn Canadese en Britse legerverslagen, luchtfoto’s van het ondergelopen Walcheren, en dagboeken en interviews van Zeeuwse burgers. Ook de oorlogsjournalisten van de Canadese legerfilmdienst maakten veel beelden.
Wat merk je er nu nog van?
In Bergen op Zoom ligt een grote Canadese oorlogsbegraafplaats. Op de dijk bij Westkapelle staat een Sherman-tank als monument. In Zeeland wordt elk jaar herdacht, en Canadese veteranen werden tot hoge leeftijd met veel warmte ontvangen.