Aanloop en oorzaken
Op Aruba en Curaçao stonden twee van de grootste olieraffinaderijen ter wereld. Ze verwerkten olie uit Venezuela en leverden veel brandstof aan de geallieerden. Op Aruba stond de Lago-raffinaderij bij San Nicolaas, van een Amerikaans oliebedrijf.
Na de Amerikaanse oorlogsverklaring stuurde Duitsland onderzeeboten naar de Caribische Zee. Met Operatie Neuland wilde de Kriegsmarine de olieaanvoer naar de geallieerden verstoren.
Wat er gebeurde
In de nacht van 16 februari 1942 dook U-156 onder commando van Werner Hartenstein op voor de kust van Aruba. De onderzeeboot torpedeerde enkele kleine olietankers die tussen Venezuela en Aruba voeren. De tanker Oranjestad zonk, andere schepen raakten beschadigd.
Daarna wilde de bemanning de raffinaderij beschieten met het dekkanon. Men was vergeten de afsluitdop uit de loop te halen. Het kanon ontplofte bij het eerste schot, waarbij een bemanningslid omkwam en een officier zwaargewond raakte.
De raffinaderij bleef grotendeels gespaard. Tegelijk werden ook bij Curaçao schepen aangevallen. Daarna werd de verdediging van de eilanden versterkt, onder meer met Amerikaanse troepen.
Gevolgen
De Amerikanen stuurden troepen om de eilanden te beschermen, en de verdediging met kustgeschut en vliegtuigen werd versterkt. Toch bleven Duitse onderzeeboten in 1942 nog veel tankers in de Caribische Zee tot zinken brengen.
De raffinaderijen bleven de hele oorlog draaien. Een groot deel van de brandstof voor de geallieerde vliegtuigen kwam uit Aruba en Curaçao.
Andere perspectieven
Voor de bewoners van Aruba kwam de oorlog die nacht ineens heel dichtbij; vanaf de kust waren de brandende tankers te zien. Op de tankers vielen tientallen doden onder de zeelieden, die uit veel verschillende landen kwamen. De raffinaderij draaide de hele oorlog door en de werknemers uit het Caribisch gebied leverden zo een belangrijke bijdrage aan de geallieerde oorlogvoering.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Caribische delen van het Koninkrijk merkten weinig van de oorlog.”
Er werden tankers getorpedeerd voor de kust, er kwamen buitenlandse troepen, en honderden vrijwilligers uit Suriname, Curaçao en Aruba vochten mee in het geallieerde leger of voeren op de koopvaardij.
Hoe weten we dit?
Het logboek van U-156 is bewaard gebleven. Daarnaast zijn er verslagen van de Nederlandse marine, van het oliebedrijf en van ooggetuigen op Aruba, en berichten in lokale kranten.
Wat merk je er nu nog van?
Op Aruba wordt de aanval herdacht. De Lago-raffinaderij bij San Nicolaas sloot in 1985, wat het eiland in een economische crisis bracht. Daarna werd toerisme de belangrijkste bron van inkomsten.