Aanloop en oorzaken
Na Pearl Harbor veroverde Japan in een half jaar een enorm gebied, van Birma tot de eilanden van de Stille Oceaan. Maar de Amerikaanse vliegdekschepen waren nog intact. Admiraal Yamamoto wilde ze in één grote slag vernietigen.
Zijn plan was een aanval op het eiland Midway, een Amerikaanse basis ten noordwesten van Hawaï. De Amerikaanse vloot zou dan uitvaren en in de val lopen.
Wat er gebeurde
Amerikaanse codebrekers op Hawaï hadden een deel van de Japanse codes gekraakt. Met een slimme list ontdekten ze dat Midway het doelwit was. Admiraal Chester Nimitz stuurde drie vliegdekschepen om de Japanners op te wachten.
Op 4 juni 1942 vielen Japanse vliegtuigen Midway aan. Amerikaanse torpedovliegtuigen vielen daarna de Japanse vloot aan en leden zware verliezen. Kort daarop vonden Amerikaanse duikbommenwerpers de Japanse vliegdekschepen, terwijl die hun vliegtuigen aan het bijtanken en bewapenen waren.
Binnen enkele minuten stonden drie Japanse vliegdekschepen in brand, later volgde een vierde. De Amerikanen verloren het vliegdekschip Yorktown. Japan verloor naast vier schepen ook veel ervaren vliegers en monteurs.
Gevolgen
Japan verloor vier van zijn grote vliegdekschepen en kon die niet snel vervangen, terwijl de Amerikaanse werven er tientallen nieuwe bouwden. Vanaf dat moment was Japan in de Stille Oceaan in de verdediging.
In augustus 1942 begonnen de Amerikanen met hun eerste grote aanval, op het eiland Guadalcanal. Daarna volgde de lange tocht van eiland naar eiland richting Japan.
Andere perspectieven
Voor de Verenigde Staten was Midway het keerpunt in de Stille Oceaan. In Japan werden de verliezen lang verzwegen, zelfs voor eigen militairen. Gewonde overlevenden werden afgezonderd. Aan Japanse kant kwamen ca. 3000 mensen om, aan Amerikaanse kant ca. 300. Daarna was Japan in de verdediging.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Amerikanen wonnen bij Midway puur door geluk.”
Geluk speelde mee, bijvoorbeeld bij het moment dat de duikbommenwerpers de Japanse vloot vonden. Maar de basis was het kraken van de Japanse codes, waardoor de Amerikanen precies wisten waar en wanneer de aanval kwam.
Hoe weten we dit?
Er zijn verslagen van beide marines, interviews met overlevenden en de berichten van de codebrekers. In 2019 werden de wrakken van twee Japanse vliegdekschepen op meer dan vijf kilometer diepte teruggevonden.
Wat merk je er nu nog van?
Het atol Midway is nu een natuurreservaat, bekend om de honderdduizenden albatrossen die er broeden. De slag wordt in de Amerikaanse marine elk jaar herdacht.