Aanloop en oorzaken
Rond 1100 ontstonden in heel Europa nieuwe kloosters. Veel geestelijken wilden een strenger en eenvoudiger leven leiden. Het gebied rond Kerkrade hoorde toen bij het Land van Rode. Dat kwam later bij het hertogdom Limburg.
De priester Ailbertus kwam uit de omgeving van Doornik. Hij zocht een plek om met gelijkgezinden een religieuze gemeenschap te stichten.
Wat er gebeurde
In 1104 stichtte Ailbertus op een heuvel bij Kerkrade een klooster. Het kreeg de naam Kloosterrade. Later werd dat Rolduc. De bewoners werden koorheren die volgens de regel van Augustinus leefden.
Al in 1108 werd de crypte ingewijd. In de 12e eeuw verrees een romaanse kerk, en de abdij kreeg grond en rechten in de omgeving. In de kroniek van het klooster, de Annales Rodenses, staat veel over de geschiedenis van de streek.
Na de Franse inval aan het eind van de 18e eeuw werd de abdij opgeheven. Later werd het gebouw een seminarie en een school. Generaties priesters en leerlingen uit de streek kregen er onderwijs. Rolduc is een van de grootste abdijcomplexen van Nederland. Tegenwoordig is het ook een conferentiecentrum.
Gevolgen
Rolduc werd rijk en invloedrijk. De koorheren ontgonnen bossen en woeste grond in de omgeving, en ze werden pastoor in tientallen parochies in de streek, tot in het huidige België en Duitsland. Vanaf 1598 had de abt een zetel in de Staten van Limburg en Overmaas.
De abdij speelde ook een rol bij de vroegste steenkoolwinning in de streek. Vanaf 1742 liet de abdij zelf kolen winnen, en in 1766 kreeg ze van keizerin Maria Theresia toestemming om ook onder wegen en gemeentegronden te graven. Zo hoort Rolduc ook bij het begin van de mijnstreek.
Andere perspectieven
De stichting van Rolduc paste in een grote vernieuwingsbeweging in de kerk rond 1100. Veel geestelijken vonden dat kerk en kloosters te wereldlijk en te rijk waren geworden, en wilden terug naar een sober leven. Tegelijk had een klooster rijke beschermheren nodig: Rolduc werd gesticht op het land van de graaf van Saffenberg.
Veelvoorkomende misverstanden
“Rolduc heette altijd Rolduc.”
Het klooster heette eerst Kloosterrade. De naam Rolduc ontstond pas in de Franse tijd, uit Rode-le-Duc, de Franse vertaling van ’s-Hertogenrade.
“De botten van de stichter liggen in de crypte.”
In 1895 werden botten die aan Ailbertus werden toegeschreven in een sarcofaag in de crypte gelegd. In 1996 bleek het om drie skeletten uit de late middeleeuwen te gaan. Ailbertus zelf was in 1111 vertrokken en in 1122 bij Bonn gestorven.
Hoe weten we dit?
De Annales Rodenses, de kroniek van het klooster, beschrijven de eerste eeuwen van de abdij en van de streek. Ze worden gezien als een van de belangrijkste bronnen voor de geschiedenis van Zuid-Limburg in de middeleeuwen. De romaanse crypte uit 1108 is nog grotendeels bewaard.
Wat merk je er nu nog van?
Rolduc is nu een conferentiecentrum en hotel, met daarnaast de priesteropleiding van het bisdom Roermond. Van 1843 tot 1946 was het een bekend internaat voor jongens uit katholieke families. De abdij ligt vlak bij de Duitse grens, met uitzicht over het Wormdal en Herzogenrath.