Aanloop en oorzaken
Na de val van Polen bleef het in het westen maandenlang stil: de ‘schemeroorlog’. Frankrijk vertrouwde op de Maginotlinie langs de Duitse grens en verwachtte, net als in 1914, een Duitse aanval door België.
Het Duitse plan van generaal Erich von Manstein koos voor een gok. Een aanval op Nederland en België zou de geallieerden naar het noorden lokken, terwijl de pantserdivisies door de beboste Ardennen trokken.
Wat er gebeurde
Op 10 mei 1940 vielen Duitse troepen Nederland, België en Luxemburg binnen. Britse en Franse legers trokken België in, precies zoals de Duitsers hoopten. Nederland capituleerde na vijf dagen, België op 28 mei.
Op 13 mei staken Duitse pantsertroepen bij Sedan de Maas over. Ze trokken razendsnel naar het westen en bereikten op 20 mei het Kanaal bij Abbeville. Zo werden de beste geallieerde troepen in Vlaanderen ingesloten.
Begin juni rukten de Duitsers op naar het zuiden. Op 14 juni viel Parijs zonder gevecht. Op 22 juni tekende Frankrijk in Compiègne een wapenstilstand, in dezelfde treinwagon als in 1918. Het noorden werd bezet, in het zuiden kwam het Vichy-regime.
Gevolgen
In zes weken waren Nederland, België, Luxemburg en Frankrijk verslagen. Groot-Brittannië stond er een jaar lang alleen voor, onder de nieuwe premier Winston Churchill, die op 10 mei aantrad.
Voor Nederland begon een bezetting van vijf jaar. Koningin Wilhelmina en de regering waren naar Londen uitgeweken, van waaruit ze via Radio Oranje bleven spreken. Het bestuur in Nederland kwam in handen van rijkscommissaris Seyss-Inquart.
Andere perspectieven
Miljoenen Franse en Belgische burgers sloegen op de vlucht en verstopten de wegen. Ca. 1,8 miljoen Franse soldaten raakten in krijgsgevangenschap. Ook Afrikaanse koloniale soldaten vochten mee; zij werden soms na hun overgave door Duitse eenheden vermoord. Voor Duitse soldaten voelde de overwinning als een wonder, maar de snelheid ervan maakte Hitler overmoedig.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Duitsers hadden meer en betere tanks.”
Frankrijk en Groot-Brittannië hadden samen meer tanks, en sommige Franse tanks waren beter bewapend. Het Duitse voordeel zat in de manier van vechten: tanks werden geconcentreerd ingezet, met radio’s en steun van vliegtuigen. Ook de verrassing in de Ardennen was beslissend.
“De Blitzkrieg was een vooraf bedachte Duitse strategie.”
Het woord kwam vooral uit de pers. Het plan was een riskante gok, en commandanten als Guderian en Rommel gingen vaak sneller dan hun eigen legerleiding wilde.
Hoe weten we dit?
Er zijn uitgebreide legerarchieven van alle betrokken landen, dagboeken van soldaten en vluchtelingen, en veel foto’s en bioscoopjournaals, ook Duitse propagandafilms over de snelle overwinning.
Wat merk je er nu nog van?
Delen van de Maginotlinie zijn te bezoeken. In Nederland herinneren monumenten bij de Grebbeberg, de Afsluitdijk en Rotterdam aan de meidagen van 1940. Op de Grebbeberg ligt een militair ereveld voor de gesneuvelden.