Aanloop en oorzaken
Na de Duitse doorbraak bij Sedan zaten de Britse expeditiemacht en grote delen van het Franse en Belgische leger in Vlaanderen en Noord-Frankrijk ingesloten. De enige uitweg was de zee.
Op 24 mei gaf Hitler zijn pantsertroepen een stopbevel, mede omdat Göring beloofde dat de Luftwaffe het werk kon afmaken. Daardoor kregen de geallieerden enkele kostbare dagen om een verdedigingsring rond Duinkerken te leggen.
Wat er gebeurde
Op 26 mei begon de Britse marine onder admiraal Bertram Ramsay met Operatie Dynamo. Torpedobootjagers en andere schepen haalden soldaten op uit de haven en vanaf de stranden. De Luftwaffe bombardeerde de schepen en de wachtende rijen.
Honderden kleine burgerboten staken het Kanaal over, zoals vissersboten en plezierjachten. Ze brachten soldaten van het strand naar de grotere schepen. Ook Nederlandse binnenvaartschepen en kustvaarders deden mee.
Tot 4 juni werden ca. 338.000 soldaten naar Engeland gebracht, onder wie ca. 140.000 Franse en andere geallieerde militairen. Bijna al het zware materieel bleef achter.
Gevolgen
Groot-Brittannië verloor bijna al zijn zware wapens, maar het grootste deel van het leger was gered. Daardoor kon het land doorvechten. Kort daarna, in de zomer van 1940, volgde de Slag om Engeland.
Voor Frankrijk betekende de evacuatie dat de strijd op het vasteland bijna verloren was. Drie weken later tekende het land de wapenstilstand.
Andere perspectieven
In Groot-Brittannië werd Duinkerken een verhaal van redding en veerkracht. Churchill waarschuwde echter dat oorlogen niet worden gewonnen met evacuaties. Voor de Franse soldaten die de achterhoede vormden, lag dat anders: tienduizenden van hen raakten in krijgsgevangenschap. In Frankrijk ontstond bitterheid over het gevoel dat de Britten eerst zichzelf in veiligheid brachten.
Veelvoorkomende misverstanden
“De meeste soldaten werden door kleine bootjes gered.”
De kleine boten waren belangrijk om soldaten vanaf het strand naar grotere schepen te brengen. Maar het grootste deel van de soldaten werd door torpedobootjagers en andere grote schepen opgehaald, vooral vanaf een lange havendam.
Hoe weten we dit?
Er zijn verslagen van de Britse marine, logboeken van schepen, foto’s van de wachtende rijen op het strand en duizenden getuigenissen van soldaten. Ook Duitse en Franse bronnen beschrijven de strijd rond de stad.
Wat merk je er nu nog van?
In Engeland bestaat nog een vereniging van de ‘Dunkirk Little Ships’, de bootjes die meededen; ze varen af en toe samen terug naar Duinkerken. De uitdrukking ‘de geest van Duinkerken’ staat in het Engels voor volhouden in moeilijke tijden. In 2017 verscheen de bekende film Dunkirk.