Aanloop en oorzaken
Op 10 mei 1940 landden Duitse parachutisten bij Rotterdam en bezetten de bruggen over de Maas. Nederlandse mariniers en soldaten hielden de noordoever echter vier dagen vast. De Duitse opmars naar het hart van Holland stokte.
De Duitse generaal Rudolf Schmidt stuurde op de ochtend van 14 mei een ultimatum aan de Nederlandse commandant, kolonel Pieter Scharroo. Als Rotterdam zich niet overgaf, zou de stad worden verwoest.
Wat er gebeurde
Terwijl er nog werd onderhandeld, waren Duitse bommenwerpers al onderweg. Rode lichtkogels om de aanval af te blazen werden door een deel van de vliegtuigen niet opgemerkt. Om ca. 13.30 uur wierpen tientallen Heinkels hun bommen op de binnenstad.
De bommen en de branden die volgden verwoestten het oude centrum. Ca. 25.000 woningen, scholen, kerken en winkels gingen verloren. De Laurenskerk brandde uit, maar bleef staan.
Toen Duitsland dreigde ook Utrecht te bombarderen, besloot generaal Henri Winkelman nog diezelfde avond tot capitulatie. Op 15 mei tekende hij de overgave in Rijsoord.
Gevolgen
Nederland capituleerde dezelfde dag. Rotterdam verloor zijn historische binnenstad, en al in 1940 begonnen de plannen voor de wederopbouw. Na de oorlog werd het centrum heel anders opgebouwd, met brede straten en moderne gebouwen, zoals de Lijnbaan, een van de eerste autovrije winkelstraten van Europa.
Het bombardement werd een symbool van de Duitse agressie. Rotterdam groeide daarna uit tot een stad die bekendstaat om moderne architectuur.
Andere perspectieven
Voor de Rotterdammers was het een trauma: ca. 600 tot 900 mensen kwamen om en ca. 80.000 werden dakloos. Duitsland gebruikte het bombardement als dreigement tegen andere landen. Voor de Britten werd het een argument om zelf ook Duitse steden aan te vallen. Het monument De verwoeste stad van Ossip Zadkine herinnert aan de verwoesting.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Duitsers bombardeerden Rotterdam nadat Nederland zich had overgegeven.”
De stad werd gebombardeerd terwijl er nog werd onderhandeld over de overgave. Daardoor voelde het als verraad. Een deel van de bommenwerpers zag de lichtkogels die de aanval moesten afblazen niet.
“Rotterdam werd alleen in mei 1940 gebombardeerd.”
Ook de geallieerden bombardeerden Rotterdam later, vanwege de haven. Bij een Amerikaans bombardement op Rotterdam-West op 31 maart 1943 kwamen ongeveer 400 mensen om.
Hoe weten we dit?
Er zijn foto’s en filmbeelden van de brandende en verwoeste stad, verslagen van de onderhandelingen, Duitse militaire stukken en getuigenissen van Rotterdammers. Op een speciale website staat een register van de mensen die omkwamen.
Wat merk je er nu nog van?
Sinds 2010 is de grens van het afgebrande gebied in de straten gemarkeerd met lampjes in de vorm van rode vlammetjes. Elk jaar op 14 mei wordt het bombardement herdacht, onder meer bij het beeld De verwoeste stad van Ossip Zadkine, een figuur zonder hart.