Aanloop en oorzaken
Vanaf 1942 voerden de Britse en Amerikaanse luchtmacht grootschalige bombardementen uit op Duitse steden. Het doel was de oorlogsindustrie te treffen en het moreel van de bevolking te breken. Eerder had Duitsland zelf steden als Warschau, Rotterdam en Coventry gebombardeerd.
Dresden was een cultureel centrum en tot 1945 grotendeels gespaard gebleven. De stad was ook een spoorwegknooppunt achter het Oostfront. Begin 1945 zaten er veel vluchtelingen uit het oosten.
Wat er gebeurde
In de nacht van 13 februari 1945 vielen twee golven Britse bommenwerpers de stad aan. De combinatie van brisantbommen en brandbommen veroorzaakte een vuurstorm. De hitte en het zuurstofgebrek eisten vooral in schuilkelders veel slachtoffers.
Op 14 en 15 februari volgden Amerikaanse aanvallen bij daglicht. De historische binnenstad, met kerken als de Frauenkirche, werd grotendeels verwoest.
Een historische commissie concludeerde in 2010 dat er 18.000 tot 25.000 doden vielen. De nazipropaganda had veel hogere aantallen verspreid, en die cijfers bleven lang rondgaan.
Gevolgen
Dresden werd het bekendste voorbeeld van de geallieerde bombardementen op Duitse steden, waarbij in totaal honderdduizenden Duitse burgers omkwamen. Na de oorlog werden in de Geneefse Conventies regels opgesteld om burgers in oorlogstijd beter te beschermen.
In de DDR werd Dresden gebruikt in de propaganda tegen het Westen, als voorbeeld van Amerikaanse en Britse misdaden.
Andere perspectieven
Al in maart 1945 schreef Churchill een notitie waarin hij vraagtekens zette bij het bombarderen van steden alleen om terreur te zaaien. Sindsdien is Dresden een symbool in het debat over de grens tussen militaire noodzaak en het treffen van burgers. Rechts-extremisten gebruiken het bombardement soms om nazimisdaden te relativeren. De Amerikaanse krijgsgevangene Kurt Vonnegut overleefde in een slachthuis en schreef er later een roman over. Voor de Joodse Victor Klemperer betekende de chaos dat hij aan deportatie ontsnapte.
Veelvoorkomende misverstanden
“Bij Dresden kwamen honderdduizenden mensen om.”
Dat getal komt uit nazipropaganda en werd na de oorlog lang herhaald. Een historische commissie telde zorgvuldig en kwam in 2010 op 18.000 tot 25.000 doden. Dat is nog steeds een enorm aantal, maar het laat zien hoe propaganda cijfers kan beïnvloeden.
Hoe weten we dit?
Er zijn Britse en Amerikaanse verslagen, foto’s van de verwoeste stad, getuigenissen van overlevenden en registers van begraven doden. De commissie die het dodental onderzocht, gebruikte al die bronnen en zocht ook naar bewijzen voor verhalen die niet klopten.
Wat merk je er nu nog van?
De Frauenkirche werd van 1994 tot 2005 herbouwd, voor een deel met de oorspronkelijke stenen. Op 13 februari vormen inwoners van Dresden elk jaar een menselijke ketting rond de binnenstad, ook om te voorkomen dat extreemrechts de herdenking misbruikt.