Aanloop en oorzaken
De Franken waren verdeeld in kleinere groepen met eigen koningen. Clovis, uit het geslacht van de Merovingen, werd rond 481 koning van de Salische Franken. Hij versloeg rivalen en breidde zijn rijk snel uit over Gallië.
Veel Germaanse koningen waren aanhangers van het arianisme, een richting die door de kerk in Rome als ketterij werd gezien. De Gallo-Romeinse bevolking was katholiek. Clovis’ vrouw Clotilde was ook katholiek. Volgens de overlevering probeerde zij hem al langer te overtuigen.
Wat er gebeurde
Volgens Gregorius van Tours beloofde Clovis tijdens een veldslag tegen de Alemannen christen te worden als hij zou winnen. Hij won en liet zich in Reims dopen door bisschop Remigius, samen met veel van zijn krijgers. Het jaar is onzeker: traditioneel 496, maar mogelijk later.
Door voor het katholieke geloof te kiezen, kreeg Clovis de steun van de bisschoppen en van de Gallo-Romeinse bevolking. Dat maakte zijn macht stabieler dan die van andere Germaanse koningen.
Clovis stierf in 511. Het Frankische Rijk groeide uit tot de machtigste staat van West-Europa. Vanuit dat rijk werd later ook het christendom in de Nederlanden verspreid, onder meer door missionarissen als Willibrord. Zo legde de doop van Clovis een basis voor de kerstening van West-Europa.
Gevolgen
Clovis veroverde in 507 bij Vouillé ook het zuiden van Gallië op de Visigoten. Hij maakte Parijs tot zijn belangrijkste stad, en werd daar ook begraven. Zijn dynastie, de Merovingen, regeerde ruim twee eeuwen over het Frankische Rijk.
Clovis liet de wetten van de Salische Franken opschrijven, de Lex Salica. Daarin staan ook enkele woorden in de oude Frankische volkstaal, die tot de oudste sporen van het Nederlands horen. Een latere uitleg van deze wet werd in de 15e eeuw gebruikt om vrouwen uit te sluiten van de Franse troon.
Andere perspectieven
Volgens Gregorius van Tours was Clovis’ bekering een daad van geloof, na een overwinning op het slagveld. Historici zien er ook politiek in: door katholiek te worden kreeg Clovis de steun van de machtige bisschoppen en van de Gallo-Romeinse bevolking. Gregorius schreef zijn verhaal ruim zeventig jaar later, als bisschop, en had er belang bij Clovis als een vrome koning neer te zetten.
Veelvoorkomende misverstanden
“Clovis was een Fransman.”
Clovis werd rond 465 geboren in Doornik, in het huidige België, en sprak een Germaanse taal. Zijn naam is een vorm van Chlodowig, waar de namen Lodewijk en Louis van afstammen.
“Na de doop van Clovis waren alle Franken christen.”
Volgens de overlevering liet hij zich samen met drieduizend krijgers dopen. Maar de kerstening van het hele Frankische volk duurde nog generaties, en in het noorden, bij de Friezen en Saksen, nog veel langer.
Hoe weten we dit?
De belangrijkste bron is de geschiedenis van de Franken door Gregorius van Tours, geschreven aan het eind van de 6e eeuw. Daarnaast zijn er brieven van bisschoppen aan Clovis. In 1653 werd in Doornik het graf van zijn vader Childerik gevonden, met wapens, sieraden, munten en 21 paarden. Het is het enige graf uit deze tijd dat met zekerheid aan een bekend persoon kan worden toegeschreven.
Wat merk je er nu nog van?
In Reims, waar Clovis werd gedoopt, werden later bijna alle Franse koningen gekroond. In de abdij van Saint-Remi staat een beeld van zijn doop. De naam Lodewijk, in het Frans Louis, werd een van de meest gebruikte koningsnamen van Europa.