Aanloop en oorzaken
Sinds 1941 vroeg Stalin de westelijke geallieerden om een tweede front in Europa. Na lange voorbereiding in Groot-Brittannië werd Normandië gekozen. Met een grote misleidingsoperatie, Operatie Fortitude, lieten de geallieerden de Duitsers geloven dat de hoofdaanval bij Calais zou komen.
Duitsland had de Atlantikwall gebouwd, een keten van bunkers, mijnen en obstakels langs de kust. Erwin Rommel moest de verdediging versterken. Over de inzet van de reserves waren de Duitse bevelhebbers het oneens.
Wat er gebeurde
In de nacht van 5 op 6 juni sprongen Amerikaanse en Britse parachutisten boven Normandië. Bij zonsopgang naderde een vloot van zo’n 7000 schepen en boten de kust. Er werd geland op vijf stranden: Utah en Omaha door Amerikanen, Gold en Sword door Britten en Juno door Canadezen.
Op Omaha Beach waren de verliezen het zwaarst. Daar lagen de soldaten urenlang onder vuur. Op de andere stranden ging het beter. Aan het eind van de dag stonden ongeveer 156.000 geallieerde militairen aan land.
Daarna volgden weken van harde gevechten in het heggenlandschap van Normandië. Pas eind juli brak het front open en eind augustus werd Parijs bevrijd.
Gevolgen
Er was nu een tweede front in het westen, en Duitsland moest op twee fronten tegelijk vechten. Binnen drie maanden waren Frankrijk en België grotendeels bevrijd, en in september 1944 bereikten de geallieerden het zuiden van Nederland.
De landing in Normandië is ook een voorbeeld van samenwerking op enorme schaal: legers, marines en luchtmachten van een tiental landen werkten samen in één operatie.
Andere perspectieven
Voor Franse burgers in Normandië bracht de bevrijding ook verwoesting. Steden als Caen werden zwaar gebombardeerd en in de hele slag om Normandië kwamen ca. 20.000 Franse burgers om. Aan Duitse kant stonden veel jonge rekruten en ook Oost-Europese krijgsgevangenen die in het Duitse leger waren ingelijfd. Ook Franse, Poolse en Noorse eenheden en Nederlandse schepen deden mee.
Veelvoorkomende misverstanden
“D-Day besliste de oorlog.”
D-Day was heel belangrijk, maar in dezelfde maanden vocht het grootste deel van het Duitse leger aan het oostfront, waar het Rode Leger met Operatie Bagration een nog grotere aanval deed.
“De D in D-Day staat voor iets bijzonders.”
De D staat gewoon voor ‘day’. Legers gebruikten D-Day voor de dag waarop een operatie begint, en H-Hour voor het uur.
Hoe weten we dit?
Er zijn duizenden foto’s en filmbeelden. De bekende foto’s van fotograaf Robert Capa op Omaha Beach zijn maar met een handvol overgebleven, omdat een groot deel van zijn filmrolletjes in Londen bij het ontwikkelen mislukte. Ook duizenden veteranen hebben hun verhaal verteld.
Wat merk je er nu nog van?
Langs de kust van Normandië liggen musea, bunkers en grote begraafplaatsen, zoals de Amerikaanse begraafplaats bij Colleville. Bij Arromanches zijn nog resten te zien van de kunstmatige haven die de geallieerden meenamen. Ook de Nederlandse kanonneerboten Soemba en Flores beschoten op 6 juni de Duitse stellingen.