Aanloop en oorzaken
In de jaren tachtig verloor het communisme in Oost-Europa aan kracht. In 1989 vluchtten opnieuw veel Oost-Duitsers naar het westen en demonstreerden duizenden mensen in Oost-Duitse steden.
Wat er gebeurde
Op 9 november 1989 gingen de grensovergangen open en liepen mensen door. De Muur, die van 13 augustus 1961 tot 9 november 1989 West-Berlijn omringde, hield op te bestaan.
Mensen klommen op de Muur, haalden er stukken uit en vierden feest, ook bij de Brandenburger Tor. Het was het begin van het einde van de Koude Oorlog.
In 1990 werd Duitsland herenigd en in 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen. In 1992 volgde het Verdrag van Maastricht en in 2002 kwam de euro.
Gevolgen
Binnen een jaar, op 3 oktober 1990, werden Oost- en West-Duitsland herenigd. In heel Oost-Europa vielen de communistische regimes, en in 1991 viel de Sovjet-Unie uiteen. Daarmee eindigde de Koude Oorlog.
Veel Oost-Europese landen werden later lid van de NAVO en de Europese Unie. Voor Oost-Duitsers betekende de hereniging vrijheid, maar ook onzekerheid: veel fabrieken sloten en de werkloosheid steeg.
Andere perspectieven
Voor Berlijners was het een feest van vrijheid en hereniging. Niet iedereen in Europa was meteen gerust: sommige landen, zoals Frankrijk en Groot-Brittannië, waren bang voor een groot en machtig Duitsland. In Oost-Duitsland verlangden sommigen later terug naar de zekerheden van vroeger; daar is zelfs een woord voor, Ostalgie.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Muur werd in die nacht afgebroken.”
Op 9 november gingen de grensovergangen open. Mensen hakten er stukken uit, maar het officiële afbreken begon pas in 1990 en duurde maanden.
“De opening van de Muur was een gepland besluit.”
Er was wel besloten om reizen naar het westen makkelijker te maken, maar woordvoerder Günter Schabowski zei op een persconferentie per vergissing dat de regel “meteen” inging. Daarop stroomden duizenden mensen naar de grensposten.
Hoe weten we dit?
De persconferentie van Schabowski werd live uitgezonden en is bewaard. Er zijn ontelbare foto’s en filmbeelden van de feestvierende mensen. De archieven van de Oost-Duitse regering en de Stasi zijn na de hereniging geopend.
Wat merk je er nu nog van?
Op 3 oktober viert Duitsland de Dag van de Duitse Eenheid. Stukken van de Muur staan als monument in steden over de hele wereld. In Berlijn markeert een dubbele rij stenen in de straat waar de Muur stond.