Aanloop en oorzaken
In nazi-Duitsland was openlijke kritiek levensgevaarlijk. In München vormde zich rond 1942 een kleine groep studenten en vrienden die dat risico toch nam. Onder hen waren Hans Scholl, Alexander Schmorell, Willi Graf en Christoph Probst. Later sloten Sophie Scholl en de professor Kurt Huber zich aan.
Een aantal van de jongens had als hospitaalsoldaat aan het Oostfront gediend. Ze hadden daar gezien hoe de oorlog en de massamoord op Joden werkelijk verliepen.
Wat er gebeurde
In de zomer van 1942 verschenen de eerste vier pamfletten. Ze werden per post naar intellectuelen, artsen en boekhandelaren gestuurd. De teksten riepen op tot passief verzet en noemden de moord op Joden in Polen bij naam.
Na de nederlaag bij Stalingrad volgden nieuwe pamfletten, die nu in grotere oplage in meerdere steden opdoken. Op 18 februari 1943 strooiden Hans en Sophie Scholl pamfletten in de lichthal van de universiteit. Een conciërge zag het en gaf hen aan.
Op 22 februari 1943 veroordeelde het Volksgerichtshof onder Roland Freisler Hans en Sophie Scholl en Christoph Probst ter dood. Ze werden dezelfde dag onthoofd. Later dat jaar werden ook Schmorell, Huber en Graf geëxecuteerd.
Gevolgen
Militair veranderde de actie niets, en de meeste Duitsers hoorden er nauwelijks van. Toch werd het zesde pamflet in Engeland gedrukt als ‘Manifest van de Münchense studenten’, en in grote aantallen door de RAF boven Duitsland uitgestrooid.
Na de oorlog werd de groep in Duitsland een belangrijk voorbeeld van moed en eigen geweten. Honderden scholen en straten kregen de naam van Hans en Sophie Scholl.
Andere perspectieven
Het zesde pamflet werd naar Engeland gesmokkeld. Geallieerde vliegtuigen wierpen het daarna in grote aantallen boven Duitsland af. In de jaren na de oorlog werd De Witte Roos in Duitsland een belangrijk symbool. De groep liet zien dat ook gewone burgers wisten wat er gebeurde en konden kiezen. Tegelijk blijft het een verhaal van een kleine minderheid: de meeste Duitsers zwegen of steunden het regime.
Veelvoorkomende misverstanden
“De Witte Roos was een grote verzetsbeweging.”
Het was een kleine groep vrienden, met een paar contacten in andere steden. Juist daardoor laat het verhaal zien dat verzet ook een persoonlijke keuze van enkelingen kon zijn.
Hoe weten we dit?
Alle zes de pamfletten zijn bewaard. Er zijn brieven en dagboeken van de leden. De verhoorverslagen van de Gestapo lagen na de oorlog in Oost-Duitse archieven en werden pas na 1990 openbaar. Ook vrienden, familie en medegevangenen vertelden later wat er gebeurde.
Wat merk je er nu nog van?
Voor de hoofdingang van de universiteit in München liggen bronzen pamfletten in de bestrating, alsof ze zojuist zijn neergegooid. Het plein heet Geschwister-Scholl-Platz. De film Sophie Scholl uit 2005 maakte het verhaal ook voor jongeren bekend.