Aanloop en oorzaken
Op 26 april 1937, tijdens de Spaanse Burgeroorlog, werd de stad Guernica in Spaans Baskenland gebombardeerd door het Duitse Condorlegioen en Italiaanse bommenwerpers. Over het aantal slachtoffers verschillen historici nog steeds van mening.
In januari 1937 had de Spaanse republikeinse regering Picasso gevraagd een groot schilderij te maken voor het Spaanse paviljoen op de wereldtentoonstelling in Parijs. Picasso woonde al jaren in Parijs. Na het nieuws over het bombardement wist hij waarover het schilderij moest gaan.
Wat er gebeurde
De Spaanse kunstenaar Pablo Picasso begon na het bombardement aan zijn schilderij Guernica. Het is 3,49 meter hoog en 7,76 meter breed en heeft geen kleur: alleen zwart, wit en grijs.
Picasso wilde niet laten zien hoe het bombardement eruitzag, maar het gevoel overbrengen dat de gebeurtenis opriep. Daarom zijn mensen en dieren in scherpe, verwrongen vormen geschilderd.
Guernica hangt in het Museo Reina Sofía in Madrid. Later in de oorlog volgden meer bombardementen op Europese steden, zoals Rotterdam, Coventry en Dresden.
Gevolgen
Guernica werd in 1937 getoond op de wereldtentoonstelling in Parijs en reisde daarna rond om geld en aandacht te vragen voor de Spaanse republiek. Toen generaal Franco de burgeroorlog won, wilde Picasso het schilderij niet naar Spanje laten gaan zolang daar een dictatuur was. Het hing tientallen jaren in het Museum of Modern Art in New York.
Pas na de dood van Franco en de terugkeer van de democratie kwam het in 1981 naar Spanje, op tijd voor wat Picasso’s honderdste verjaardag zou zijn geweest. Guernica werd wereldwijd het bekendste kunstwerk tegen oorlog.
Andere perspectieven
Kunsthistorici verschillen van mening over de betekenis van onderdelen, zoals de stier en het paard. Sommigen zien de stier als Spanje, anderen als het fascisme. Picasso zelf weigerde dat uit te leggen. Voor de inwoners van Guernica is het schilderij vooral een herinnering aan hun stad en hun doden.
Veelvoorkomende misverstanden
“Picasso schilderde wat hij in Guernica zag.”
Picasso was niet in Guernica. Hij kende het bombardement uit kranten en foto’s, en schilderde geen verslag maar het gevoel van angst en verdriet.
“Het schilderij is zwart-wit omdat er geen verf was.”
Picasso koos bewust voor zwart, wit en grijs. Het doet denken aan krantenfoto’s, waarlangs mensen het nieuws over het bombardement zagen.
Hoe weten we dit?
Over het bombardement zijn ooggetuigenverslagen, krantenberichten en foto’s van de verwoeste stad. Van het schilderij zelf bestaan tientallen schetsen en foto’s van de verschillende stadia, gemaakt door Picasso’s vriendin Dora Maar. Ze laten zien hoe het werk in een paar weken ontstond.
Wat merk je er nu nog van?
Guernica hangt in het Museo Reina Sofía in Madrid. Een wandtapijt naar het schilderij hangt in het gebouw van de Verenigde Naties in New York. Bij protesten tegen oorlog wordt het beeld nog steeds gebruikt.