Aanloop en oorzaken
Beethoven werd in december 1770 geboren in Bonn. Zijn vader was hofzanger. Zijn grootvader Lodewijck van Beethoven kwam uit Mechelen, in het huidige België, en vestigde zich in Bonn. De naam “van Beethoven” wijst op die Zuid-Nederlandse afkomst.
Als jongen kreeg hij les van hoforganist Christian Gottlob Neefe, die hem kennis liet maken met de muziek van Bach, Haydn en Mozart.
Wat er gebeurde
Beethoven vestigde zich in 1792 in Wenen. In zijn eerste periode lijkt zijn muziek op die van Mozart en Haydn. Later werd ze persoonlijker en krachtiger. Hij maakte het classicisme af en leidde de romantiek in.
Beethoven werd steeds slechter horend en uiteindelijk doof. Toch bleef hij componeren. Zijn Negende Symfonie, met het koor “Ode aan de vreugde”, klonk in 1824 voor het eerst in Wenen. De melodie is nu het Europese volkslied.
Beethoven overleed op 26 maart 1827 in Wenen. Bij de opening van het Concertgebouw in 1888 werd ook muziek van hem gespeeld.
Gevolgen
Beethoven veranderde wat een componist kon zijn. Hij was niet langer een dienaar van een vorst of de kerk, maar een kunstenaar die zijn eigen gevoelens uitdrukte. Hij werd een voorbeeld voor latere componisten in de romantiek, zoals Schubert, Brahms en Wagner.
Zijn symfonieën werden de basis van het concertleven in de 19e eeuw. Nieuwe concertzalen, zoals het Concertgebouw in Amsterdam, werden gebouwd voor orkesten die dit soort muziek speelden.
Andere perspectieven
Tijdgenoten vonden zijn latere muziek soms te vreemd en te heftig. Pas later werd ze als meesterwerk gezien. In de 19e eeuw groeide het beeld van Beethoven als eenzaam en worstelend genie; historici laten zien dat hij ook gewoon een beroepsmusicus was met uitgevers, leerlingen en geldzorgen.
Veelvoorkomende misverstanden
“Beethoven was zijn hele leven doof.”
Hij werd rond zijn dertigste steeds slechter horend en was in zijn laatste levensjaren vrijwel doof. Veel van zijn bekendste werken schreef hij toen hij nog redelijk kon horen.
“Beethoven was een Nederlander.”
Beethoven werd in Bonn geboren en woonde het grootste deel van zijn leven in Wenen. Zijn grootvader kwam wel uit Mechelen, in het huidige België, en de “van” in zijn naam wijst daarop.
Hoe weten we dit?
Beethoven liet duizenden pagina’s schetsen, partituren en brieven na. Omdat hij later bijna niets meer hoorde, schreven bezoekers hun vragen op in gespreksschriften, waarvan veel bewaard zijn. Ook zijn hoortoestellen, grote koperen hoorns, zijn bewaard in het Beethoven-Haus in Bonn.
Wat merk je er nu nog van?
De melodie van de “Ode aan de vreugde” uit de Negende Symfonie is het volkslied van de Europese Unie. Zijn Vijfde Symfonie, met het beroemde begin “ta-ta-ta-taaa”, kent bijna iedereen. Zijn muziek klinkt in reclames, films en op talloze concerten.