Aanloop en oorzaken
M.C. Escher werd op 17 juni 1898 geboren in Leeuwarden, in een pand dat nu het museum Princessehof is. Hij was goed in tekenen, maar geen goede leerling: hij bleef twee keer zitten.
Escher studeerde eerst bouwkunde in Haarlem, maar stapte over naar grafische kunst. In de jaren twintig en dertig woonde hij in Italië, waar hij landschappen en stadjes tekende. Een bezoek aan het Alhambra in het Spaanse Granada, met zijn islamitische tegelpatronen, inspireerde hem tot zijn beroemde vlakvullingen.
Wat er gebeurde
Escher maakte houtsneden, houtgravures en lithografieën waarin hij vaak speelde met wiskundige principes. Bekende voorbeelden zijn Tekenen, waarin twee handen elkaar tekenen, en Lucht en water, waarin vissen overgaan in vogels.
In 1941 verhuisde het gezin naar Baarn. Tijdens zijn wandelingen door de bossen ontstonden daar de ideeën voor werken als Drie Werelden.
In de jaren zestig werd zijn werk, tot zijn verbazing, omarmd door hippies en popsterren. Escher overleed op 27 maart 1972 in Hilversum. In Den Haag is het museum Escher in Het Paleis.
Gevolgen
Wiskundigen en kristallografen ontdekten in zijn werk symmetrieën en thema’s uit hun vak. Escher correspondeerde met wiskundigen en liet zich door hun ideeën inspireren, zoals bij de onmogelijke trap van Penrose die hij gebruikte in Klimmen en dalen.
Zijn prenten werden wereldwijd verspreid op posters, platenhoezen en in schoolboeken. Daardoor werd hij een van de bekendste Nederlandse kunstenaars ter wereld, hoewel hij in de kunstwereld lange tijd niet serieus werd genomen.
Andere perspectieven
Kunstcritici zagen Escher lang als een knap vakman, maar niet als groot kunstenaar: zijn werk was te verstandelijk en te veel een puzzel. Wiskundigen en het grote publiek waren juist enthousiast. Escher zelf noemde zich geen kunstenaar of wiskundige, maar iemand die verwonderd was over de wereld.
Veelvoorkomende misverstanden
“Escher was een wiskundige.”
Escher had geen wiskundeopleiding en zei zelf dat hij slecht was in wiskunde op school. Hij ontdekte de regels van vlakvulling vooral door te tekenen en te proberen.
“Escher tekende vooral onmogelijke figuren.”
De onmogelijke bouwwerken zijn het bekendst, maar hij maakte ook veel realistische landschappen, portretten en vlakvullingen. De onmogelijke figuren komen vooral uit zijn latere werk.
Hoe weten we dit?
Escher hield nauwkeurig bij hoe hij zijn prenten maakte, met schetsen, proefdrukken en aantekeningen. Hij schreef veel brieven en ook zelf over zijn werk. Die zijn bewaard in musea en archieven, zoals bij Escher in Het Paleis in Den Haag.
Wat merk je er nu nog van?
Eschers prenten zie je op puzzels, posters en in schoolboeken over wiskunde en ruimtelijk inzicht. In films en computerspellen worden zijn onmogelijke trappen en gebouwen nagebootst. Bij Escher in Het Paleis in Den Haag is zijn werk het hele jaar te zien.