Aanloop en oorzaken
Rembrandt Harmenszoon van Rijn werd op 15 juli 1606 of 1607 geboren in Leiden. De bronnen spreken elkaar tegen over het jaar. Zijn vader was molenaar.
In 1620 werd hij ingeschreven als student aan de Leidse universiteit. Daarna leerde hij schilderen, onder meer bij Pieter Lastman in Amsterdam.
Wat er gebeurde
Rembrandt vestigde zich in Amsterdam en werd een gevraagd portretschilder. In 1632 schilderde hij De anatomische les van Dr. Tulp, een groepsportret dat nu in het Mauritshuis in Den Haag hangt. Zijn beroemdste werk is De Nachtwacht (1642).
Hij maakte ongeveer honderd geschilderde en twintig geëtste zelfportretten, in alle fasen van zijn leven. Daardoor zie je hem als het ware ouder worden.
Zijn vrouw Saskia Uylenburgh, zijn zoon Titus en zijn huishoudster en vriendin Hendrickje Stoffels staan in veel van zijn schilderijen. Rembrandt overleed op 4 oktober 1669 in Amsterdam. Zijn huis aan de Jodenbreestraat is nu museum.
Gevolgen
Rembrandt had veel leerlingen, onder wie Ferdinand Bol, Govert Flinck en Carel Fabritius. Zijn stijl met sterk licht en donker werd veel nagevolgd. Daardoor is het soms moeilijk vast te stellen of een schilderij van hemzelf of van een leerling is.
Na een periode van succes kwam hij in de jaren 1650 in financiële problemen. In 1656 vroeg hij zijn faillissement aan en werden zijn bezittingen, waaronder zijn grote kunstverzameling, verkocht. Hij verhuisde naar een kleiner huis aan de Rozengracht en bleef schilderen tot zijn dood.
Andere perspectieven
Rembrandt wordt vaak gezien als een eenzaam genie dat door zijn tijdgenoten niet werd begrepen. Historici laten zien dat hij lang een gevraagd en goedbetaald schilder was. Zijn geldproblemen kwamen ook door zijn eigen dure levensstijl en grote verzameling, en door een economische crisis.
Veelvoorkomende misverstanden
“Rembrandt stierf arm en vergeten.”
Hij had aan het eind van zijn leven weinig geld, maar was niet vergeten. Hij kreeg nog belangrijke opdrachten, zoals De Staalmeesters (1662).
“Alle schilderijen die op Rembrandt lijken, zijn van hem.”
Veel werken bleken van leerlingen te zijn. Een bekend voorbeeld is De man met de gouden helm in Berlijn, die lang als Rembrandt gold maar nu aan een leerling wordt toegeschreven. Onderzoekers van het Rembrandt Research Project hebben hier jarenlang onderzoek naar gedaan.
Hoe weten we dit?
Naast zijn schilderijen, tekeningen en etsen zijn er archiefstukken over zijn huwelijk, kinderen, huizen en het faillissement, waaronder een inventaris van al zijn bezittingen uit 1656. Met röntgen- en andere technieken zien onderzoekers hoe hij zijn schilderijen opbouwde.
Wat merk je er nu nog van?
Het Rembrandthuis in Amsterdam is een museum, ingericht met behulp van de inventaris uit 1656. In 2019, 350 jaar na zijn dood, was het Rembrandtjaar. Zijn werk hangt in musea over de hele wereld, met de grootste collectie in het Rijksmuseum.