Aanloop en oorzaken
In 1915 had het Russische leger zware nederlagen geleden en grote delen van Polen verloren. Begin 1916 vroegen Frankrijk en Italië Rusland om een aanval, om de druk bij Verdun en in de Alpen te verlichten.
Generaal Aleksej Broesilov voerde het bevel over het zuidwestelijke front, tegenover vooral Oostenrijks-Hongaarse troepen. Hij koos een nieuwe aanpak: aanvallen op veel plaatsen tegelijk, na korte maar goed voorbereide beschietingen.
Wat er gebeurde
Op 4 juni 1916 begon het offensief in Wolhynië en Galicië, in het huidige Oekraïne. Het Oostenrijks-Hongaarse front stortte op meerdere plekken in. De stad Loetsk werd snel veroverd.
Honderdduizenden Oostenrijks-Hongaarse soldaten werden gevangengenomen. Duitsland moest troepen uit het westen sturen om het front te stabiliseren. Ook Oostenrijk-Hongarije haalde troepen weg van het Italiaanse front.
In de zomer liep de aanval vast door uitputting, aanvoerproblemen en Duitse versterkingen. Tegen september was het offensief voorbij. Mede door het succes ging Roemenië in augustus 1916 aan geallieerde zijde de oorlog in, maar het werd snel grotendeels bezet.
Gevolgen
Het offensief was het grootste succes van de geallieerden in 1916, maar kostte Rusland enorme aantallen soldaten. Daarna was het Russische leger uitgeput, en het vertrouwen in de tsaar daalde verder. Een half jaar later brak de Februarirevolutie uit.
Oostenrijk-Hongarije kon na deze nederlaag niet meer zelfstandig oorlog voeren en kwam onder Duits militair toezicht. De druk op Verdun en het Italiaanse front werd wel minder, omdat Duitsland en Oostenrijk-Hongarije troepen naar het oosten moesten sturen.
Andere perspectieven
Voor Oostenrijk-Hongarije was het een zware klap; het leger werd daarna steeds afhankelijker van Duitsland. Ook voor Rusland waren de verliezen enorm, wat de onvrede voedde die in 1917 tot revolutie leidde. De burgers in Galicië, onder wie veel Joden, Oekraïners en Polen, leden onder vlucht, deportaties en vernielingen door beide legers.
Veelvoorkomende misverstanden
“Het Russische leger was in de Eerste Wereldoorlog hopeloos.”
Rusland leed zware nederlagen, maar het Broesilov-offensief laat zien dat het ook succesvol kon zijn. Broesilovs aanpak, op veel plaatsen tegelijk en met verrassing, werd later ook door andere legers gebruikt.
Hoe weten we dit?
Broesilov schreef zelf memoires, en er zijn Russische, Duitse en Oostenrijkse legerarchieven. Lang werd het oostfront in westerse geschiedenisboeken veel minder belicht dan het westfront, en pas de laatste decennia is er meer onderzoek naar.
Wat merk je er nu nog van?
De strijd vond plaats in wat nu het westen van Oekraïne is. Daar en in Polen liggen veel vergeten militaire begraafplaatsen uit de Eerste Wereldoorlog. Aan het oostfront wordt in West-Europa nog altijd weinig herdacht.